Backup zdjęć ślubnych przed selekcją: reguła 3-2-1 w praktyce

Wracasz z wesela o trzeciej w nocy. Nogi bolą, w uszach jeszcze gra zespół, a w torbie leżą karty z dnia, którego nikt nie powtórzy. Zmęczenie podpowiada, żeby rzucić plecak w kąt i iść spać. Ale dopóki pliki są w jednym miejscu, cały reportaż wisi na włosku.

Najbardziej ryzykowny czas to nie sam ślub ani okres po oddaniu zdjęć. To kilka albo kilkanaście dni między powrotem do domu a selekcją pary młodej. Wtedy cały ślubny dzień często leży na dwóch kartach i jednym laptopie, spakowanych do tej samej przegródki.

O tym, co dzieje się po dostarczeniu (terminy pobrania, kto archiwizuje), jest osobny tekst: Galeria klienta to nie archiwum. Tutaj zajmę się wcześniejszym etapem: co zrobić z plikami RAW zaraz po weselu, zanim w ogóle usiądziesz do selekcji.

Reguła 3-2-1 w realiach reportażu

Regułę opisuje dokument Data Backup Options (US-CERT, 2012), przygotowany przez Carnegie Mellon University dla US-CERT:

• 3 kopie każdego ważnego pliku: jedna główna i dwie zapasowe,
• na 2 różnych typach nośników,
• 1 kopia poza domem lub firmą (offsite).

Ten sam dokument zwraca uwagę na dwie rzeczy ważne dla fotografa. Nośniki wymienne są przenośne, więc łatwo je zgubić albo stracić przez kradzież. A kopie kroczące (rolling backups) mogą przenieść uszkodzenie pliku lub złośliwe oprogramowanie z plików głównych do kopii. Folder, który na bieżąco powiela każdą zmianę, nie jest więc niezależną drugą kopią.

Backblaze, firma sprzedająca backup w chmurze, pisze w swoim omówieniu reguły 3-2-1, że dziś ważniejsze od dwóch typów nośników są dwa różne urządzenia: komputer, dysk zewnętrzny i kopia w chmurze. Radzi też, żeby kopia offsite była najlepiej dalej niż kilka mil (czyli kilka–kilkanaście kilometrów) od pozostałych dwóch.

W praktyce ślubnej cel jest prosty: jak najszybciej mieć trzy kopie, w tym jedną poza domem.

Dwa sloty w aparacie to nie kopia offsite

Wiele korpusów potrafi zapisywać każde ujęcie na obu kartach naraz. Przykład (menu różni się w zależności od marki i modelu): instrukcja Canon EOS R6 Mark II opisuje tryb „Rec. to multiple”. Aparat zapisuje wtedy każde zdjęcie na obu kartach, w tej samej jakości i z tym samym numerem pliku. Gdy jedna karta się zapełni, aparat przestaje robić zdjęcia, więc dobierz pojemność obu kart do całego dnia.

Zapis na dwie karty chroni przed awarią jednej z nich w trakcie ślubu. Po zleceniu obie karty są jednak w jednym aparacie i w jednej torbie. Kradzież, upadek do wody albo torba zostawiona na sali i tracisz obie kopie naraz. Drugi slot to zabezpieczenie na czas zdjęć, a nie plan backupu na cały tydzień.

Procedura w noc po weselu

Nie zostawiaj spakowanej torby do rana. Zgraj materiał po powrocie, nawet jeśli jest późno.

1. Kopia główna. Włóż karty do czytnika i skopiuj pliki RAW na dysk roboczy.
2. Druga kopia na osobnym dysku. Skopiuj ten sam folder na dysk zewnętrzny. Opisz go datą ślubu i imionami pary.
3. Sprawdź, zanim zaufasz. Pasek postępu to nie weryfikacja. Porównaj liczbę plików i rozmiar folderu z kartą, potem otwórz kilkanaście klatek z różnych części dnia (przygotowania, ciemna sala, przemówienia) i upewnij się, że się otwierają.
4. Trzecia kopia poza domem. Zanim pójdziesz spać, uruchom wysyłkę do chmury albo następnego dnia zawieź dysk w inne miejsce, na przykład do pracowni.
5. Nie ruszaj kart. Nie formatuj ich jeszcze. Trzymaj je w etui, z dala od biurka. Są Twoją rezerwą, dopóki wysyłka kopii offsite się nie zakończy i nie zostanie sprawdzona.

Kiedy już czyścisz karty przed kolejnym ślubem, formatuj je w aparacie. Instrukcja Fujifilm X-T2 zaleca na przykład ponowne formatowanie kart po użyciu ich w komputerze lub innym urządzeniu.

Rejestr i test odtwarzania

Amerykańska agencja CISA w poradniku o kopiach zapasowych dla małych firm sprowadza sprawę do kilku nawyków: spisz, co chronisz (wystarczy prosty arkusz), trzymaj się 3-2-1, testuj odtwarzanie danych w całości i w części, a procedurę spisz.

W ślubnym rejestrze wystarczy kilka kolumn:

• data ślubu i para,
• użyte karty,
• data zgrania na dysk roboczy,
• oznaczenie dysku zewnętrznego i gdzie leży,
• data zakończenia i sprawdzenia kopii offsite,
• data sformatowania kart.

Test odtwarzania: co kilka miesięcy weź folder ze starszego zlecenia, pobierz go z dysku zapasowego albo z chmury do pustego katalogu, otwórz w programie do obróbki i wyeksportuj jedno zdjęcie. Kopia, z której nigdy nic nie odtworzyłeś, to tylko założenie.

Gdzie w tym jest PixiProof

PixiProof służy do proofingu i dostarczania zdjęć, a nie do długotrwałej kopii zapasowej plików w pełnej rozdzielczości. Regulamin mówi to wprost: zachowaj własne kopie oryginałów. Po przetworzeniu PixiProof może usunąć z serwera oryginały plików przesłanych do selekcji, a galeria nadal działa na podglądach.

Galeria ma też datę ważności. Wygasa po wybranym okresie (1, 3 albo 12 miesięcy), a wcześniej dostajesz e-mail z opcją przedłużenia. Okresy znajdziesz w cenniku. Galeria dla klienta nigdy więc nie jest jedną z Twoich trzech kopii.

Najczęstsze pytania

Czy mogę sformatować karty, gdy tylko pliki są na komputerze?

Lepiej nie. Poczekaj, aż powstanie druga kopia lokalna i zakończy się wysyłka kopii offsite. Do tego czasu karty są jedną z Twoich kopii.

Czy automatyczna synchronizacja z chmurą to backup?

Sama w sobie nie. Synchronizacja kopiuje zmiany, także usunięty albo uszkodzony plik. Dokument US-CERT ostrzega, że kopie kroczące mogą przenieść uszkodzenie do kopii zapasowej. Sprawdź, czy Twoja usługa trzyma wcześniejsze wersje plików, i miej przynajmniej jedną kopię, która nie jest synchronizowana.

Formatować karty w aparacie czy na komputerze?

W aparacie. Sprawdź instrukcję swojego korpusu; Fujifilm na przykład zaleca ponowne formatowanie po użyciu karty w komputerze.

Gdy trzy kopie są już na miejscu, wyślij parze galerię do selekcji. Pierwsza galeria w PixiProof do 1 GB jest bezpłatna i bez karty.